Moment zwrotny

Bardzo trudnym okresem w życiu dziecka jest moment kiedy jego rodzice się rozwodzą. Jeszcze trudniej jest mu znieść ten fakt, jeśli rozwodzący się rodzice nie informują na bieżąco o tym, co się dzieje. A tymczasem dzieci chcą wiedzieć, co się tak naprawdę dzieje pomiędzy matką i ojcem.

Postawa dziecka w obliczu rozwodu jest różna. Może to być płacz, może to być postawa bierna.

Co wtedy zrobić?

Musimy zrozumieć, że dziecko ma prawo reagować na informację o rozwodzie tak, jak tego potrzebuje. Dajmy mu czas na oswojenie się z tą sytuacją, nie próbujmy zbyt gwałtownie wypytywać o uczucia. Poczekajmy aż wiadomość o rozwodzie sama dotrze do ich świadomości i zaczną zadawać pytania. Zmiany związane z rozstaniem stają się widoczne dla dziecka w ciągu kilku tygodni. Nowe zwyczaje i rytuały związane z codziennością odczuwa również dziecko. Ciężko mu przyzwyczaić się do zmiany godzin pracy rodzica, a w przypadku wydłużonych godzin pracy do nowych obowiązków domowych związanych z pomocą w kuchni czy porządkami domowymi. Kolejnym problemem, przed którym staje dziecko rozwodzących się rodziców jest niewątpliwie obawa przed reakcją rówieśników na informację o rozwodzie. Zdarza się bowiem, że dzieci dokuczają i wyśmiewają się, co powoduje że rozwód rodziców staje się okropnym piętnem wyciśniętym na ich czole. W takiej sytuacji warto głośno powiedzieć, że ''rodzice wzięli rozwód''. Taka postawa spowoduje, że wszelkiego rodzaju lęki i obawy znikają.

Wiele dzieci, które muszą się zmierzyć z rozwodem swoich rodziców obwinia siebie za to, co się stało. Niektórzy obwiniają jednego z rodziców, inni zaś obydwoje. Krótko mówiąc obwinianie jest emocjonalną reakcją na odczuwanie emocje. Kiedy dziecko przypisuje sobie winę za rozwód rodziców trzeba mu wytłumaczyć, że jest w wielkim błędzie i przekonywać je o tym, że mimo rozwodu rodzice nadal je kochają.

Nastolatkowi przeżywają rozwód rodziców szczególnie źle. Z racji dojrzewania w ich życiu poza tą okrutną sytuacją rozwodową pojawia się szereg innych problemów, z którymi trudno im się uporać. Wielu nastolatków nie ma ochoty zawracać sobie głowy życiem rodziców. Po prostu i tak mają dosyć swoich problemów. Z drugiej jednak strony potrzebują pewności o tym, że mają dom, w którym mogą znaleźć pomoc. Rozwód rodziców w sposób szczególny narusza swobodę realizacji tej potrzeby, uderzając w poczucie bezpieczeństwa. Młodzież w bardziej niebezpieczny sposób skłonna jest odreagowywać ból związany z rozwodem. Mowa tutaj o łamaniu prawa, sięganiu po alkohol czy narkotyki. Wiek dojrzewania to okres, w którym wielu nastolatków pozostaje w stanie wojny z jednym lub obydwojgiem rodziców. Rozwód powoduje ''dolanie oliwy do ognia''. Młody człowiek zaczyna formułować własne sądy i opinie na temat rozwodzących się rodziców. Ma to ścisły związek z ostrą krytyką i potępieniem rodziców. Nie zawsze tak musi być. Pamiętajmy, że uczucia, myśli i zachowania nastolatka, które dzisiaj wydają się bezwzględne i ostateczne, mogą w przyszłości ulec zmianie. Warto więc odczekać, uzbroić się w cierpliwość i przede wszystkim dużo rozmawiać ze swoim dzieckiem. Im mniej awantur, złości i manipulacji, a więcej współdziałania w wywiązywaniu się z obowiązków rodzicielskich, tym lepiej dla psychiki dziecka.

Warto pomyśleć o pomocy psychologicznej, dzięki której łagodniej przejdziemy przez kryzys związany z rozwodem.

                                                       

Zachęcam również do skorzystania z pomocy specjalistycznej udzielanej przez grupę psychologów i pedagogów dyżurujących przy infolinii 116111. Dzwoniąc pod ten darmowy numer możemy opowiedzieć o swoich uczuciach, zadać pytania czy po prostu się wygadać.

Ten darmowy Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży warto sobie zapamiętać.

Zbuntowany świat

Okres dojrzewania jest niezwykle obfitujący w problemy wychowawcze. Nasze dziecko wkracza w okres buntu. Niejednokrotnie nie potrafimy sobie poradzić z relacjami z nastolatkiem. Do najczęstszych problemów wychowawczych nastolatków należą rywalizacja z rodzicami, nadpobudliwość, potrzeba większej swobody, chęć wolności.
Dojrzewający nastolatek jest zazwyczaj bardzo drażliwy i łatwo go dotknąć każdym słowem krytyki. W jednej chwili czuje się dorosły, i tak też chce być traktowany. Po chwili jednak pragnie przytulenia i troskliwości. Jest to dla niego niezwykle trudny okres, przez który musimy mu pomóc mądrze przejść. Najczęstszą przyczyną konfliktów nastolatka z rodzicami są zarzuty braku swobody. Zbliżający się do dorosłości nastolatek upomina się o swoje prawa, a z drugiej zaś strony boi się dorosłości. Drodzy rodzice rozmawiajmy z naszym dojrzewającym dzieckiem, nawet jeśli mówi, że tego nie potrzebuje.
Seksualizm                                 

Uaktywnienie hormonów u dojrzewającego nastolatka zmusza go do zainteresowań sprawami seksualnymi i romantycznymi aspektami życia. Niestety, odżywający popęd seksualny u nastolatka przegrywa z nieśmiałymi kontaktami z płcią przeciwną. Dopiero, w nieco starszym wieku, nastolatek staje się gotowy do pierwszego kontaktu cielesnego z płcią przeciwną. Zadbajmy o właściwe przygotowanie go do życia seksualnego. Ojciec powinien porozmawiać z synem o antykoncepcji. Tak samo – matka z córką. Nie traktujmy tematu seksualności jako tematu wstydliwego. Nie odkładajmy rozmowy o seksie w nieskończoność. Ważne jest również przygotowanie szkolne nastolatka do życia seksualnego, dlatego wychowanie do życia w rodzinie powinno być przedmiotem obowiązującym w każdej szkole. W interesie każdego rodzica powinno być przygotowanie dziecka do współżycia, w taki sposób, by nabyło ono umiejętności przewidywania konsekwencji.

 

Nałogi
Statystyki odnoszące się do picia alkoholu wśród nieletnich są przerażające. Prawie 90% nastolatków pije alkohol. Nastolatek pod wpływem alkoholu miewa spowalniające procesy myślowe, obniżoną sprawność ruchową, zniekształcające wrażenia wzrokowe i słuchowe. Ponadto nastolatek pod wpływem alkoholu narażony jest na ryzykowne zachowania. Często uczestniczy w bójce, prowadzi samochód, odbywa stosunki płciowe kończące się nierzadko nieplanowaną ciążą.
Innym, równie popularnym nałogiem nastolatków jest palenie tytoniu. Młodzi ludzie sięgają po papierosa z ciekawości, naśladując dorosłych, czy też za namową rówieśników. Warto porozmawiać z dzieckiem o konsekwencjach palenia. Porozmawiać o umiejętności powiedzenia stanowczo ”nie”.
Najgorszym nałogiem, przed jakim chcielibyśmy uchronić nasze dziecko są narkotyki. Młodzi ludzie ”biorą” prochy z kilku podstawowych powodów: chęci zabawienia się, poczucia bycia kimś wyjątkowym, chęci zwrócenia na siebie uwagi – coraz częściej dotyczy to rodziców – ciekawości, chęci zaimponowania, braku asertywności czy też obawy przed odrzuceniem z grupy.
Warto rozmawiać z nastolatkiem o wszystkich czyhających na niego nałogach, zanim jeszcze zbliży się do wieku, w którym występuje chęć eksperymentowania. Walka z nałogiem jest chyba najtrudniejszym problemem wychowawczym, z którym często musimy się zmierzyć.
Oto kilka wskazówek dla rodziców:

• rozbudźmy zainteresowania
• okazujmy zrozumienie i serce
• rozmawiajmy z nastolatkiem
• słuchajmy, kiedy do nas mówi
• uczmy się wzajemnego zaufania
• bądźmy konsekwentni
  
• nie podnośmy głosu
  
• pozwólmy nastolatkowi przedstawić swój punkt widzenia
  

Jazda przez życie z zaciągniętym hamulcem – niska samoocena nastolatka

W dzisiejszym artykule chciałabym skłonić do refleksji na temat poczucia własnej wartości.

Jako nastolatkowie wchodzicie w bardzo ważny etap swego życia polegający na tworzeniu się tożsamości. To istotny czas dla poczucia własnej wartości. Zmiany, jakich doświadcza młody człowiek są zauważalne niemal w każdym obszarze życia - fizycznym, psychicznym i emocjonalnym. Etap taki związany jest z formowaniem własnej tożsamości a więc dążenie do sprecyzowania celów, wartości i przekonań.

Zastanówmy się więc czym dla nastolatka jest poczucie własnej wartości?

To nie tylko akceptowanie siebie ale i znajomość swoich wad oraz praca nad nimi. Aby móc zrozumieć swoje poczucie wartości warto się zastanowić nad dwoma czynnikami. Pierwszym z nich jest porównywanie tego kim jestem z tym, kim chciałbym być. Drugi czynnik to poczucie wsparcia ze strony osób najbliższych. To właśnie wsparcie jest bardzo ważne w życiu nastolatka.

A dlaczego?

Postaram się to Wam wytłumaczyć. Weźmy za przykład nastolatka, który czuje spójność swoich wartości, jest zadowolony ze swoich wyborów, zalet i osobowości, jednakże brakuje mu wsparcia ze strony rodziców. Poczucie własnej wartości dla tego człowieka jest niskie. Namawiam więc rodziców do tego, by wspierali swoje dorastające dzieci w ich trudnych chwilach.

Jak sprawdzić na jakim poziomie jest nasza samoocena?

Pamiętam jedne z kilku warsztatów psychologicznych, w których brałam udział podczas studiów. Dyskutowaliśmy właśnie o poczuciu własnej wartości. Doszliśmy do wniosku, że samoocena wyraża się na wiele sposobów:

• w sposobie mówienia i poruszania się, dzięki czemu możemy wywnioskować, czy człowiek jest zadowolony z życia
• w otwartości na krytykę, swobodzie przyznawania się do błędów – wysoka samoocena to brak uznawania siebie za '' NAJ''
• w harmonii między tym, co czynimy i co mówimy
• w otwartości na nowe wyzwania i możliwości życiowe
• w umiejętności zachowania harmonii i godności w sytuacji stresowej
• w fakcie, że uczucie lęku, jakie nas dopadnie nie zburzy naszego celu

Ostatni podpunkt wydał mi się bardzo istotny w budowaniu własnej samooceny. Gdy mamy niską samoocenę, często manipuluje nami lęk. Często jest to lęk nieuzasadniony. Ludzie, którymi rządzi lęk, mimo tego, że potrafią przeciwstawić się negatywnemu obrazowi siebie i postępować wbrew niemu, często ulegają rezygnacji. Osoby takie mówią sobie, że są bezsilne – a w nagrodę za swą postawę nie muszą podejmować ryzyka. Nauczmy się więc stawać przed koniecznością realizacji swoich celów pomimo emocjonalnego oporu

Człowiek cechujący się niską samooceną zazwyczaj jest nieustannym pesymistą, wstydzi się, zamartwia się o przyszłość, nie radzi sobie z krytyką, boi się podejmować życiowe decyzje.

Osoby mające niskie poczucie własnej wartości powinny się zastosować do kilku rad:

• Myślmy optymistycznie – nie pytajmy po raz setny '' czy mi się uda? ''

• Dziękujmy za komplementy zamiast mówić '' oj co ty mówisz?''
• Nie nakręcajmy się niepotrzebnie widząc, że koleżanki patrząc w naszą stronę ironicznie się uśmiechają. Zazwyczaj to wyobraźnia podpowiada nam coś, co nie ma miejsca.
• Kiedy popełnimy błąd nie mówmy '' nie udało mi się '' , powiedźmy lepiej '' trudno, każdy popełnia jakieś błędy ''
• Nie porównujmy się z nikim. Każdy ma w sobie coś, czym mógłby się pochwalić. Znajdźmy to u siebie. Koncentrujmy się na swoich mocnych stronach
• Unikajmy dyskusji z krytykantami. Ludzie tacy potrafią wyrządzić wiele złego.
• Prowadźmy zdrowy tryb życia: ruch na świeżym powietrzu, uśmiech, zdrowe jedzenie.

Myślę, że powyższe wskazówki wraz ze wsparciem najbliższych pozwolą Wam budować własną tożsamość i stać się ludźmi o wysokim poczuciu własnej wartości.

Agresja - zjawisko powszechne wśród młodzieży

Wzrost agresywności wśród młodzieży budzi coraz większy niepokój. Agresja jest niczym innym jak zaszkodzeniem lub zadaniem bólu innemu człowiekowi. Najbardziej widocznymi przejawami agresji wśród nastolatków są zabójstwa, rozboje oraz pobicia. Agresja staje się zjawiskiem powszechnym we wszystkich warstwach społecznych. Właśnie wśród nastolatków wynosi znaczny odsetek. Wzrost agresywności obserwowany jest zarówno u dziewcząt, jak i u chłopców. Widać ogromną manifestację zachowań agresywnych w przestrzeniach społecznych, które do tej pory uchodziły za nieprzyzwalające do tego typu występków. Mowa tutaj o szkołach czy innych miejscach publicznych, gdzie do tej pory agresja występowała sporadycznie. To, co zaskakuje to niewątpliwie fakt, że obserwuje się obniżenie wieku nieletnich sprawców zachowań agresywnych.

Jakie są przyczyny zachowań agresywnych wśród nastolatków?

Do jednej z głównych przyczyn występowania agresji wśród młodzieży jest na pewno doświadczenie przemocy w rodzinie, jak również bezstresowe wychowanie i wiążący się z tym brak jakichkolwiek wymagań. Agresja to wynik efektu umiejętności wywierania wpływu społecznego, objaw braku umiejętności społecznych oraz zaburzeń osobowościowych. Jest to niewątpliwie objaw doświadczeń ekstremalnych.

Agresja może być zachowaniem wyuczonym, zwłaszcza że silną rolę odgrywa tu obserwacja, naśladownictwo i osobiste doświadczenia. Wiadomo bowiem, że dzieci, które doznały agresji ze strony najbliższych bardziej są narażone na to, że będą stosować agresję wobec innych, aniżeli dzieci wychowywane w spokojnej atmosferze.

Również znaczenie mediów w kreowaniu agresji jest ogromne. Upowszechnienie elektronicznych środków przekazu przyczynia się w dużej mierze do występowania zjawiska agresji wśród nastolatków. Osoby, które nagminnie oglądają dużo scen przemocy w TV stają się bardziej agresywne niż stroniący od tego typu rozrywek. Zdaniem psychologów to właśnie czas spędzany na oglądaniu scen agresywnych przyczynia się do pozytywnego myślenia o agresji. Oglądanie scen przemocy ma ogromny wpływ na sposób postrzegania świata realnego. Osoby uwielbiające sceny agresywności postrzegają otaczającą rzeczywistość jako nieprzyjazną i nasyconą złem.

Dla wielu nastolatków agresja staje się jednym z najważniejszych sposobów rozwiązywania problemów związanych z własną tożsamością.

Do najczęściej występujących przyczyn występowania agresji wśród nastolatków zaliczyć możemy między innymi błędy wychowawcze, nadmierny rygoryzm lub liberalizm wychowawczy. Nastolatek, który odczuwa brak miłości ze strony najbliższych czy też odczuwający brak poczucia bezpieczeństwa czy przynależności do rodziny częściej stosuje agresję niż nastolatek, który czuje się potrzebny i kochany.

Omawiając już temat agresji warto wspomnieć o tym, że zjawisko narastania przemocy i agresji dotyczy także szkoły. Czynnikami wywołującymi zachowania agresywne są na pewno odgórnie narzucony porządek, zbyt duża liczba uczniów w klasie, brak doceniania i podkreślania postępów uczniów, skupienie jedynie na negatywnych zachowaniach czy brak spójnych reakcji wszystkich nauczycieli na zachowania agresywne,

Sposobem na przeciwdziałanie agresji jest na pewno zadbanie o rozwijanie zainteresowań, budzenie pasji, umiejętne organizowanie czasu wolnego. Rodzice i szkoła powinni zadbać o prezentowanie prawidłowych wzorców zachowań w sytuacjach konfliktowych, oraz uczyć umiejętności radzenia ze stresem i negatywnymi emocjami.  

Poznaj swoje prawa nastolatku

Poznaj i chroń swoje prawa

Każdy nastolatek uczęszcza do jakiejś szkoły. Nie każdy jednak zna swoje prawa, które wynikają z bycia uczniem. Każda szkoła powinna posiadać jakiś regulamin, zgodnie z którym uczeń będzie starał się postępować.

Jakie prawa ma uczeń?

Każdy uczeń ma prawo do opieki wychowawczej i odpowiednich warunków pobytu w placówce. Ma prawo do bezpieczeństwa oraz ochrony przed wszelkimi formami przemocy fizycznej i psychicznej. Uczeń ma prawo do swobodnego wyrażania swych myśli i przekonań religijnych i światopoglądowych. Nikt nie ma prawa negować tego a tym bardziej karać.

Wiele się słyszy o niesprawiedliwości w ocenianiu. Sama spotkałam się z tym kilka razy na studiach magisterskich. Nauczyciel ma obowiązek oceniać ucznia w sposób sprawiedliwy, obiektywny i zrozumiały dla niego. Uczeń nie może być oceniany z konkretnego przedmiotu na podstawie jego postawy, zachowania. Podczas oceniania nauczyciel musi brać pod uwagę jedynie zdobyte wiadomości i umiejętności ucznia. Oceny postawy ucznia dokonuje się w ocenie zachowania. Możliwość korzystania z porad pedagoga i psychologa to kolejne prawo każdego ucznia. To osoby, do których uczeń może się zwrócić ze swoimi problemami bądź nurtującymi go pytaniami natury psychologicznej. Każdy uczeń ma prawo odwołać się od decyzji nauczyciela lub dyrektora szkoły. Ma również prawo do zmiany szkoły w ciągu roku szkolnego.

W przypadku naruszenia praw ucznia można się odwołać do Rzecznika Praw Ucznia. Działania Rzecznika zmierzają do ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem, demoralizacją, zaniedbaniem oraz innym złym traktowaniem.

W sytuacji kiedy wychowawca klasy nie interweniuje w zgłoszonej przez ucznia lub całą klasę sprawie, uczeń może poprosić o pomoc Rzecznika Praw Ucznia,

Poza prawami związanymi z byciem uczniem, każdy nastolatek, który ukończył 13. rok życia ma zdolność do czynności prawnych.

Co to oznacza?

Krótko mówiąc jest to zdolność do samodzielnego kształtowania swojej sytuacji prawnej a więc nabywania praw i zaciągania zobowiązań. Każdy małoletni między 13. a 18. rokiem życia może bez zgody i wiedzy opiekunów zawierać umowy, tylko jeżeli dotyczą drobnych, bieżących spraw życia codziennego. Przykładem może być zakup słodyczy. Z kolei w przypadku chęci zakupu komputera musi mieć zgodę rodzica lub opiekuna prawnego, który powinien potwierdzić taką transakcję sprzedawcy. W przeciwnym wypadku rodzic ma prawo oddać towar i żądać zwrotu pieniędzy.

Osoby, które ukończyły 16.rok życia mogą pracować zarobkowo jako pracownicy młodociani. I tutaj również powinni poznać swoje prawa. Zatrudnienie takie obwarowane jest wieloma rygorami. Ma to na celu przede wszystkim ochronę młodego organizmu przed szkodliwymi warunkami pracy, ich wpływem na zdrowie a także możliwości realizacji obowiązku szkolnego. Młodociany, który nie posiada kwalifikacji zawodowych, może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Tak więc mamy prawo do pracy zarobkowej przestrzegając jednak pewnych warunków. Odsyłam więc do Kodeksu pracy, działu IX Zatrudnianie młodocianych.

Poza tym Konstytucja RP, Konwencja o Prawach Dziecka oraz Ustawa o Rzeczniku Praw Dziecka stanowią najważniejsze odnoszące się do dziecka stanowione akty prawne, z którymi każdy nastolatek ma prawa się zapoznać.

Narkomania wsród młodzieży

Świat niebezpiecznych eksperymentów

Cała przygoda z narkotykami rozpoczyna się zwykle od spróbowania. Żaden narkoman nie sięgnął po narkotyk, by się uzależnić. A jednak...często jest tak, że jeden, głupi wybryk może być początkiem uzależnienia.

O narkotykach mówi się wiele, nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie pociągają za sobą tego typu używki.

W całej przygodzie z narkotykami niebezpieczne jest tak zwane uzależnienie psychiczne, które objawia się przymusem zażycia narkotyku. Osoba uzależniona jest przekonana, że bez kolejnej dawki nie rozładuje swego napięcia. Są to niejednokrotnie tak silne emocje, że potrafią zagłuszyć racjonalne myślenie.

Zapytawszy narkomana o powód sięgania po narkotyk odpowie nam, że ''chce mieć odlot'', ''chce zapomnieć o otaczającej go rzeczywistości'', ''chce poczuć się choć przez chwilę cudownie''.

Żyje w swoim wyimaginowanym świecie nie potrafiąc z niego wyjść. Staje się niewolnikiem świata, nad którym stracił kontrolę. Uzależnienie psychiczne nie boli, aż do czasu pojawienia się uzależnienia fizycznego, które daje typowe objawy chorobowe. Jest to stan przystosowania się organizmu narkomana do przyjmowanego narkotyku. Kiedy odczuwamy brak substancji w organizmie, wówczas dochodzi do dolegliwości fizycznych. Narkoman odczuwa głód narkotykowy, który jest określany jako zespół abstynencyjny. 

Zespół taki objawia się często drżeniem, lękiem, potliwością, skurczami mięśni, nudnościami oraz innymi nieprzyjemnymi dolegliwościami. Narkoman, który odczuwa takie dolegliwości, często nie zdaje sobie sprawy z faktu, że nadszedł etap, kiedy on sam nie decyduje już o tym, kiedy weźmie. O tym decyduje już jego ciało, które domaga się coraz większych dawek...

Co skłania młodych ludzi do sięgania po narkotyki?

Powodów eksperymentowania z narkotykami jest mnóstwo. Najczęściej są to nastolatkowie, którzy odczuwają brak poczucia bezpieczeństwa, osamotnienie lub presję otoczenia. Obawa przed tym, że zostaną odrzuceni i będą się różnić od rówieśników stają się motywacją do brania narkotyków. Kolejnymi czynnikami, które wpływają na nałóg narkotykowy, jest na pewno chęć zwrócenia na siebie uwagi, chęć zaimponowania czy też ucieczka od problemów. U podłoża narkomanii nastolatków tkwi często emocjonalna niedojrzałość. Młodzież nie potrafi pogodzić się z problemami, jakie niesie życie. Wierzą w to, że narkotyki, zmienią ich pojmowanie o otaczającej ich rzeczywistości. Niestety jest to tylko świat iluzji, który szybko znika, a problemy wracają.

Co powinno zaniepokoić rodziców i przyjaciół w zachowaniu młodego człowieka?

Podstawowym sygnałem ostrzegawczym jest na pewno pogorszenie relacji dziecko-rodzic oraz relacji koleżeńskich. Wszelkiego rodzaju konflikty i kłopoty, jakie dotykają młodego człowieka, cz powodują często lęk i stany depresyjne. Młody narkoman staje się zbyt gadatliwy lub nadzwyczaj milczący. Przygnębienie, zmiana stylu życia to kolejne bardzo istotne czynniki. U narkomana obserwuje się często zaburzenia snu w postaci późnego zasypiania i wstawania jak również zasypiania o nietypowych porach. Wielu narkomanów popada w konflikty z prawem. Dlaczego? Narkotyk kosztuje, a kiedy w grę wchodzi głód narkotykowy, nie ma ceny, której narkoman nie zapłaci za jego zlikwidowanie. Ucieczka do życia przestępczego jest więc często obserwowana u uzależnionych od narkotyków młodych osób.

Jeśli zauważymy niepokojące objawy mogące świadczyć o tym, że nasze dziecko lub przyjaciel zaczął ''brać'' - reagujmy od razu. Nie odkładajmy tego na potem. Nie pozwólmy, by narkotyki stały się substytutem rozmów z rodzicami, akceptacji i miłości. Drodzy rodzice, nie twórzmy rodziny, w której jesteśmy obok siebie. Rozmawiajmy z sobą otwarcie, nie bójmy się trudnych tematów.

     Anna Głowacka Piotrowska
'' Świat Nastolatków ''

Artykułem tym zadebiutowałam w kwartalniku Feniks Psychoterapia Uzależnień w grudniu 2012 roku.

Anoreksja

Szkielet rzeczywistości

Zwykle zaczyna się od potrzeby zrzucenia kilku kilogramów po to, by poczuć się dobrze w swoim ciele. Często jest tak, że osiągając wcześniej zaplanowaną wagę, nie kończymy odchudzania a raczej wyznaczamy sobie kolejny próg wagowy. W taki właśnie sposób tracimy kontrolę nad nad procesem odchudzania. To pierwszy krok do anoreksji, która staje się coraz większym problemem społecznym w naszym kraju. Specyfika anoreksji polega na tym, że w miarę pogorszenia się stanu zdrowia, obsesja o głodzeniu potęguję. Niejedna osoba chora na anoreksję woli umrzeć, niż zjeść.

Ofiarami anoreksji są zazwyczaj nastolatki, które pragną wyglądać szczuplej. Już na samym początku tej podstępnej choroby, młoda dziewczyna przeżywa silny lęk przed przytyciem. Spoglądając w lustro widzi całkowitą odwrotność prezentowanych i lansowanych przez media wzorców. Pragnie być szczupła jak modelka, nie zdając sobie sprawy z konsekwencji swoich zamierzeń. Anorektyczkami są zazwyczaj dziewczyny o silnej osobowości, które uparcie dążą do celu i które za wszelką ceną muszą być wyjątkowe. Często nie są świadome tego, że piękne modelki z reklam, to typowy produkt specjalistów od reklamy, chirurgii plastycznej oraz technik komputerowych.

Jakie są charakterystyczne objawy anoreksji?     

Na pewno jest to duży spadek wagi oraz chęć dalszego chudnięcia. Kolejnym krokiem jest zażywanie środków przeczyszczających oraz wyłudzanie wymiotów. Anorektyczka jest przekonana o tym, że wciąż jest gruba, doprowadzając tym do wyniszczenia organizmu. Często spotykanymi objawami u anorektyczki są wymioty oraz bóle brzucha. Pojawia się obniżona temperatura ciała oraz zbyt wolna akcja serca. Dążenie do chorobliwego wychudzenia ciała staje się obsesją, od której młoda dziewczyna nie potrafi się uwolnić. Bycie chudą jest ważniejsze dla niej od zdrowia.

Anorektyczki posiadają charakterystyczne cechy osobowości. Często odsuwają się od innych, unikają nawiązywania kontaktów. Cechą, którą przypisuje się chorym na anoreksję jest skłonność do perfekcjonizmu. Cierpiący na anoreksję koncentrują się na nauce, chcą odnosić sukcesy. Tym samym cechuje je lęk przed niepowodzeniem oraz niepewność. Sytuacja taka powoduje niską samoocenę.

Jak rozpoznać, że nasza bliska koleżanka cierpi na zaburzenia odżywiania?

Już sam fakt, że w szybkim tempie schudła kilka kilogramów powinno nas zaniepokoić. Kolejnym sygnałem jest drażliwość na punkcie jedzenia. Chorzy na anoreksję ukrywają lub wyrzucają jedzenie, zaczynają nosić luźne ubrania, by ukryć swoją prawdziwą figurę. Żyją w zmienionym stanie świadomości, który w ich subiektywnym odczuciu jest bardzo piękny. Po co więc z niego wychodzić? Chorzy postrzegają siebie zupełnie inaczej niż widzi je otoczenie. Nie można im racjonalnie wytłumaczyć, że powinni się leczyć. Anorektyczka nigdy nie zgłosi się sama o pomoc. Oto musi zadbać ktoś jej bliski. Ktoś, kto pomoże jej wyjść z tej podstępnej choroby. Jak to zrobić? Na pewno nie powinniśmy zmuszać chorej do leczenia bo stracimy jej zaufanie. Nie należy również wierzyć w to, że chora o własnych siłach upora się z anoreksją. Anorektyczka aby jeść, musi przezwyciężyć lęk przed przytyciem oraz wstręt do jedzenia. Aby mogła przejść przez ten trudny dla niej okres potrzebna jest fachowa pomoc psychoterapeutyczna polegająca na eliminacji zachowań i myśli, które towarzyszą zaburzeniom odżywiania.
Zadbajmy więc o taką pomoc.

Droga na skróty czyli iluzja sukcesu

Współczesna cywilizacja trapiona jest licznymi zagrożeniami. Jednym z nich jest zjawisko tak zwanego dopingu, które dotyka coraz więcej nastolatków.

Z roku na rok na naszym rynku pojawiają się jakieś nowe substancje, wabiące złudną iluzją sukcesu. Coraz więcej jest wymyślonych metod, które rzekomo pozwolą młodym ludziom skrócić drogę do sukcesu i uzyskać sylwetkę, o jakiej marzą. Kiedy obserwujemy pierwsze zadziwiające nas pozytywnie rezultaty, wszelkiego rodzaju zasady czystej walki, a także zdrowy rozsadek odchodzą w zapomnienie. Taka postawa jest niczym innym jak złowrogim cieniem dopingu, to oszukiwanie własnego organizmu.

Czym jest doping? Przyjrzyjmy się tematowi z bliska...

Doping jest sztucznym podnoszeniem wydolności fizycznej i psychicznej metodami wykraczającymi poza naturalny trening. Kojarzymy go zazwyczaj ze stosowaniem zakazanych środków.

Zgodnie z decyzją Komisji Medycznej MKOL wyróżniamy kilka klas środków dopingujących, jednakże jednym z większych problemów współczesnego dopingu stosowanego przez młodych ludzi są steroidy anaboliczno - androgenne (SSA – anaboliki). To właśnie steroidy stanowią znaczną przewagę wśród wszystkich wykrytych niedozwolonych związków.

Zanim więc sięgniemy po sterydy zwane potocznie koksem zastanówmy się czy warto?

Zapoznajmy się ze skutkami ubocznymi stosowania sterydów.

Możemy je podzielić na efekty krótkotrwałe i odległe czyli ujawniające się dopiero po kilku latach.

Kobiety stosujące sterydy mogą liczyć się z następującymi skutkami: zanik gruczołów sutkowych, zaburzenia miesiączkowania, brak owulacji, zmiana sylwetki ciała, nadmierne owłosienie, obniżenie skali głosu, przerost łechtaczki.

U mężczyzn dochodzi do zaniku jąder, powiększenia gruczołów sutkowych, zatrzymania moczu.

To tylko niektóre następstwa stosowania sterydów.

Bardzo niebezpieczne jest stosowanie sterydów przez młodzież. Do groźnych następstw zaliczyć możemy między innymi negatywne oddziaływanie na psychikę. Młody człowiek może odczuwać agresywność, dziwne stany podniecenia, stany paniki, urojenia, wzrost ciśnienia, krwawienia z nosa, trądzik, rozstępy, zaburzenia funkcji wątroby. U wielu nastolatków stosujących sterydy pojawiają się próby samobójcze oraz depresja.

Warto wiedzieć, że większość sterydów spowoduje magazynowanie wody i elektrolitów w mięśniach wywołując obrzmienie tkanki. To poczucie złudnego efektu zwiększenia siły i objętości mięśni. Serce zmuszone jest niestety do większego wysiłku.

Sterydy mogą okazać się bardzo szkodliwe dla zdrowia, a nawet mogą zabić - wszystko zależy od tego, jakie sterydy stosujemy, w jakich dawkach i z czym je łączymy.

Niepokojące staje się nakłanianie młodych sportowców do przyjmowania sterydów czy innych środków dopingujących ze strony trenera. A zjawisko to zaczyna nosić znamię społecznego przyzwolenia. Trener, który buduje własny dorobek, żerując na naiwności podopiecznych nie zasługuje na miano trenera.

Każdy, młody człowiek zanim sięgnie po doping powinien zapoznać się z ewentualnymi zagrożeniami i konsekwencjami swej decyzji. Pamiętajmy, że droga na skróty może nas wiele kosztować. Podążajmy więc wytyczonymi szlakami, które są bezpieczne i dają większe poczucie satysfakcji.

Każdy ma prawo kierować się swoimi przekonaniami w sferze seksualnej....czyli bezpieczny seks nastolatk

Artykuł ten pewnie wzbudzi wiele kontrowersji wśród osób propagujących zasady dotyczące wstrzemięźliwości seksualnej przed ślubem. Mówienie o seksie nastolatków może być dla wielu zgorszeniem, jednakże uważam, że młodzi ludzie mimo zakazów i tak zrobią po swojemu, dlaczego więc nie mówić o tym otwarcie?

Współczesna młodzież zdecydowanie szybciej podejmuje decyzję o rozpoczęciu współżycia płciowego. Nikogo już nie dziwi fakt, że młodzi ludzie zaczynają współżyć jeszcze przed ślubem. Są to zazwyczaj nastolatkowie, bardzo często gimnazjaliści, dlatego odpowiednia świadomość o konsekwencjach współżycia bez zabezpieczenia jest koniecznością.

Wśród młodzieży na topie są wciąż takie metody antykoncepcji jak stosunek przerywany czy współżycie na kilka dni przed miesiączką. Są to metody bardzo zawodne, zwłaszcza w tak młodym wieku. Zgodnie ze statystykami, co czwarta nastolatka w wieku 15-17 lat ma za sobą inicjację seksualną.

Warto więc pomyśleć o skutecznej antykoncepcji i uniknąć konsekwencji z braku dojrzałości w te kwestii.

Jedną z metod antykoncepcyjnych jest metoda naturalna zwana termiczną. Niestety ten rodzaj antykoncepcji wymaga dobrej znajomości własnego ciała oraz samodyscypliny. Zgodnie z metodą termiczną należy mierzyć temperaturę ciała i ją skrupulatnie notować. To, że mamy owulację czyli jajeczkowanie poinformuje nas podniesienie temperatury o pół stopnia. Metoda ta jest zawodna, gdyż w wieku dojrzewania o wzrost temperatury nie jest wcale trudno. Wystarczy lekkie zdenerwowanie, by temperatura naszego ciała wzrosła. Inną metodą antykoncepcji zaliczaną do naturalnych metod zapobiegania ciąży jest obserwacja śluzu. Nie polecam tej metody młodym dziewczynom z zasadniczego powodu. W okresie dojrzewania zmiana flory bakteryjnej w pochwie to coś naturalnego, dlatego nie sugerujmy się wyglądem śluzu będąc nastolatką. Do zmian flory bakteryjnej może dojść nawet wskutek zmiany partnera.

Jedną z najczęściej polecanych metod zapobiegania ciąży jest zakładanie prezerwatywy. Są to środki łatwo dostępne na polskim rynku. Pamiętajmy jednak, by nie kupować tanich prezerwatyw, które często zawodzą.

Tabletki antykoncepcyjne to kolejna metoda zapobiegania ciąży, ciesząca się ogromnym uznaniem wśród młodych kobiet. Pamiętajmy jednak o tym, że ginekolog nie przepisze pigułek nastolatce, która nie miesiączkuje regularnie od co najmniej roku. Wokół tabletek antykoncepcyjnych krąży wiele niekorzystnych opinii. Nie bójmy się ich. Młodej dziewczynie rozpoczynającej współżycie lekarz przepisze preparaty dwuskładnikowe z niską zawartością hormonów takich jak estradiol i progesteron. Tak samo sprawa wygląda w kwestii plastrów i pierścieni dopochwowych.

Drodzy nastolatkowie, zanim podejmiecie zbyt pochopną decyzję o współżyciu, zapoznajcie się z regulacjami prawnymi na ten temat.

Oto najważniejsze z nich:

Młodzież może uprawiać seks legalnie od 15.roku życia, w przeciwnym razie obowiązkiem jest zgłoszenie tego faktu odpowiednim władzom.

Dziewczynka, która nie ukończyła 16.roku życia możesz skorzystać z wizyty u ginekologa tylko w obecności rodzica lub opiekuna prawnego. Po ukończeniu 16. roku życia aż do 18. lat decyzje o badaniu ginekologicznym ewentualnym leczeniu podejmuje nastolatka wspólnie z rodzicem lub opiekunem prawnym. Samostanowienie o swoim zdrowiu następuje z chwilą ukończenia 18.roku życia.

Drodzy nastolatkowie nie bójcie się rozmów ze swoimi rodzicami. Postawcie sprawę jasno. Mówcie otwarcie o chęci zabezpieczenia się. Tolerancyjni i odpowiedzialni za Wasz los i decyzje rodzice z pewnością podejmą odpowiednie kroki.

Drodzy rodzice bądźcie najważniejszym ogniwem edukacji seksualnej swoich dzieci. 

Czerwona kokardka

Niniejszym artykułem chciałabym zachęcić młode pokolenie do refleksji na temat zagrożenia AIDS, a tym samym podejmowania bezpiecznych zachowań.

Jestem absolwentką studiów magisterskich na kierunku zarządzanie i inżynieria produkcji, o specjalności zarządzanie jakością.

Tematem mojej pracy magisterskiej był system zarządzania jakością w służbie zdrowia. W napisaniu pracy pomogła mi nie tylko zdobyta wiedza, zgromadzona literatura ale przede wszystkim badania pacjentów i personelu medycznego. Jedno z pytań mojej ankiety dotyczyło pojmowania jakości w placówkach zdrowia. To, co utwierdziło mnie w przekonaniu to fakt, że zdecydowany odsetek ludzi kładzie szczególny nacisk na bezpieczeństwo podczas badań lekarskich, zabiegów czy szczepień. Wielokrotnie usłyszałam, że pacjenci boją się zakażenia wirusem HIV.

Na pewno warto zainteresować się tym tematem. Dlaczego do tego zachęcam?

Mimo upływu czasu i zmiany mentalności nadal boimy się kontaktu z chorymi, zapominając że choroba ta może dotyczyć nas samych, a nie tylko innych ludzi. Z roku na rok dochodzi do tysięcy nowych zakażeń i wiele osób żyjących z HIV nie jest tego świadomych.

Czym tak naprawdę jest AIDS? Choroba ta oznacza zespół nabytego upośledzenia odporności. Cały świat określa tą chorobę nazwą AIDS, poza Francją, w której często słyszymy jej odmienną nazwę o brzmieniu SIDA. Już z samej nazwy wynika, że objawy AIDS spowodowane są uszkodzeniami układu immunologicznego.

Etapy rozwoju AIDS

Wyróżniamy kilka etapów rozwoju AIDS. Są to :

• okres bezobjawowy
• okres wstępnych objawów
• okres pełnoobjawowy

Na samym początku zakażenia się wirusem HIV żadne objawy nie są zauważalne ani odczuwalne. Jest to tak zwana pierwotna infekcja HIV. Gdy organizm zakażonej osoby zaczyna walczyć z wirusem i wytwarza przeciwciała przeciwko niemu, możemy mówić o pierwszych objawach zakażenia. Objawami najczęściej występującymi są wtedy:

• bóle głowy
• bóle mięśni
• nabrzmienie węzłów chłonnych
• inne, podobne do grypy objawy

Po tym okresie następuje tak zwana cisza. Jednakże ilość limfocytów nadal spada, a nasz układ immunologiczny jest coraz słabszy. Kolejne, bardziej radykalne symptomy, które świadczą o wyniszczeniu naszego układu odpornościowego to:

• niewyjaśnione uczucie ogromnego zmęczenia
• znaczny spadek wagi
• obfite poty- zwłaszcza w nocy
• powracająca wysoka temperatura ciała
• suchy kaszel
• powiększenie wszystkich węzłów chłonnych
• białe krostki na języku
• uporczywa trwająca kilka tygodni biegunka

Drogi szerzenia się AIDS

Zgodnie z badaniami wirus HIV znajduje się w:

• krwi
• spermie
• łzach
• ślinie
• moczu
• mleku matki
• płynie mózgowo-rdzeniowym

Jednakże, badania donoszą, że przenoszenie zakażenia odbywa się głównie od osoby zakażonej na osobę zdrową przez krew i spermę. Aby zakazić się podczas pocałunku, potrzebowalibyśmy pół litra śliny. Tak więc w tej kwestii ryzyko zakażenia jest znikome.

Do zakażeń dochodzi najczęściej, gdy wirus zawarty w krwi lub spermie osoby chorej lub też nosiciela HIV dostanie się do krwi osoby zdrowej. Najczęściej dochodzi do tego poprzez:

• otarty naskórek
• nadżerki
• uszkodzenia skóry
• pęknięte błony śluzowe

Czym nie można się zarazić?

Nie ulega wątpliwości, że nie zarazimy się przez zwykłe podanie zdrowej dłoni, używanie wspólnego czystego sedesu, używanie wspólnych naczyń stołowych, czy też w wyniku naturalnego kontaktu z chorym – autobus, szkoła.

Na co zwracać szczególną uwagę?

• Nie używajmy cudzych szczoteczek do zębów, maszynek do golenia, grzebieni, szczotek, oraz innych przedmiotów, które mogą być skażone krwią
• Nie szukajmy przypadkowych kontaktów seksualnych, a jeśli już je posiadamy pamiętajmy o szczególnej ochronie – zakładajmy prezerwatywy
• Bądźmy wierni i tego samego żądajmy od swego partnera
• Nie ulegajmy narkotykom
• Bądźmy czujni podczas pobierania krwi – strzykawki i igły muszą być nowe.

Przyglądając się społecznym aspektom AIDS można zauważyć, że postawy społeczeństwa wobec tej choroby mają różne oblicza: od przychylnych, współczujących, aż do nienawistnych, wrogich i odrzucających. Uważam, że człowiek dotknięty tą chorobą nie potrzebuje współczucia, nie zasłużył też na pogardę. 

                    

Weź nie rób siary ...

Czy zastanawialiście się kiedyś nad tym, co nasz nastoletni syn czy córka chcą nam tak naprawdę powiedzieć poprzez swoją złość czy gniew?

Okres dojrzewania młodego człowieka jest bardzo złożony i trudny do jednoznacznego określenia. Nastolatek będąc w wieku dojrzewania osiąga znaczny poziom rozwoju intelektualnego oraz pewnej niezależności. Chce pokazać, że jest dorosły i potrafi samodzielnie podejmować decyzje. Z drugiej jednak strony jest jeszcze wolny od pełnej odpowiedzialności za siebie i innych, o czym pamięta każdy rodzic czy opiekun.

Wielu rodziców, którzy do tej pory całkiem dobrze radzili sobie w wychowywaniu dziecka, nagle tracą poczucie wartości i pewności.

Sama jestem mamą dorastającego syna oraz wiele czasu spędzam z dorastającą córką mojego narzeczonego i doskonale zdaję sobie sprawę z tego, jak trudny to okres zarówno dla chłopca jak i dziewczynki.

Jak sobie poradzić z dorastającym dzieckiem?

Przede wszystkim należy rozmawiać. To dzięki rozmowie dowiemy się, czego tak naprawdę oczekuje od nas nastolatek. Goszcząc w jednej z wodzisławskich poradni psychologicznych natknęłam się na ciekawy apel nastolatków.

Oto niektóre przesłania młodych ludzi skierowane do rodziców:

1.Nie psuj mnie, dając mi wszystko, o co Cię poproszę. Niektórymi prośbami jedynie wystawiam Cię na próbę

2.Nie obawiaj się postępować wobec mnie twardo i zdecydowanie. Daje mi to poczucie bezpieczeństwa.

3.Nie karz mnie w obecności innych. Najbardziej przekonujesz mnie, gdy mówisz do mnie twarzą w twarz.

4.Nie ochraniaj mnie przed konsekwencjami tego co zrobiłem. Potrzebuję również trudnych doświadczeń.

5.Nie dawaj pochopnych obietnic, bo czuję się bardzo zawiedziony, gdy ich nie dotrzymasz.

6.Nie przeceniaj mnie, to mnie krępuje i niekiedy zmusza do kłamstwa.

7.Nie zbywaj mnie gdy stawiam Ci pytania.

8.Nie zabraniaj mi eksperymentowania i popełniania błędów. Bez tego nie mogę się rozwijać.

Moim zdaniem z nastolatkiem trzeba przeprowadzać poważne rozmowy, rozładowywać napięcie i wprowadzać do wspólnych relacji humor a przede wszystkim akceptować jego wybory i chwilowe rozchwianie emocjonalne.

                                                                         

Toksyczni rodzice

Wiele się mówi o błędach popełnianych przez dzieci. A tymczasem my dorośli od czasu do czasu również je popełniamy. Ja sama popełniłam kilka błędów wobec swego syna, co było powodem niemałego bólu dla niego i dla mnie.

Wiadomą sprawą jest, że każdy rodzic od czasu do czasu krzyczy na swe dziecko, że bywa zbyt władczy.

Czy z tych uchybień należy więc nazwać rodziców okrutnymi? Oczywiście, że nie. Rodzice są tylko ludźmi i mają niejednokrotnie mnóstwo problemów. Każdemu dorosłemu może zdarzyć się chwila słabości, zły dzień. Wiele nastolatków ma trudne związki z rodzicami. Nie świadczy to jednak o tym, że rodzice są emocjonalnie destrukcyjni.

Jest niestety wielu rodziców, których negatywne wzorce zachowań w sposób stały i dominujący wpływają destrukcyjnie na psychikę dziecka. Mowa o rodzicach wyrządzających nagminnie krzywdę swemu dziecku.

Rodzice tacy często nazywani są jako toksyczni rodzice.

Co powinno zmusić nastolatka do refleksji nad tym, czy jego rodzic wpływa na niego w sposób. destrukcyjny?

Odnosząc się do kilku ciekawych lektur psychologicznych, podam kilka przykładów:

1.Rodzic często mówi, że jesteś niedobry, bezwartościowy.

2.Ciągle Cię krytykuje, używa wobec Ciebie wyzwisk.

3.Używa siły fizycznej, aby Cię utrzymać w ryzach.

4.Bywasz zakłopotany, przestraszony, zawstydzony z powodu rodziców.

5.Rodzice regularnie spożywają alkohol, narkotyzują się.

6.Musisz się opiekować rodzicem z powodu jego problemów

7.Rodzice zrobili Ci coś złego, co miało pozostać tajemnicą rodzinną.

8.Boisz się swoich rodziców.

9.Rodzice manipulują Tobą poprzez groźbę lub poczucie winy.

10.Uważasz, że cokolwiek zrobisz, i tak nigdy nie będą z Ciebie zadowoleni.

Rodzice toksyczni są często nieadekwatni, niedojrzali. Niejednokrotnie sprawiają, że dziecko musi przejąć ich obowiązki, role. Często też dochodzi do odwrócenia ról – dziecko daje wsparcie emocjonalne rodzicowi. Toksyczny rodzic wymaga podporządkowania, chciałby, aby dziecko nawet dorosłe zawsze postępowało według jego instrukcji.

To tylko niektóre przykłady, które jeśli się zdarzają w Twojej rodzinie, powinny Cię zmobilizować do rozmowy z kimś zaufanym. Może to być psycholog, pedagog szkolny, wychowawca czy ktoś, komu możesz bezgranicznie zaufać.

Nie powinno się bagatelizować tego typu zachowań. Dlaczego?

W przyszłości możemy mieć trudności w układaniu sobie życia z partnerem, w podejmowaniu decyzji i karierze zawodowej.

Dlatego musimy walczyć, gdyż jest to walka o wolność osobistą, poczucie własnej tożsamości, nasze własne granice i prawo decydowania o sobie.